Kí ni èrò yín nípa jíjẹ́ kí agbára, àwọn ohun àmúṣọrọ̀, àti ìdarí owó-wọlé kúrò ní Abuja sí àwọn ìpínlẹ̀?
Lórí fífún àwọn ìpínlẹ̀ ní agbára tí ó pọ̀ síi, mo pinnu láti ṣí àwọn ojúṣe pàtàkì kúrò ní Àtòjọ Òfin Àkànṣe (Exclusive Legislative List) sí àwọn ìpele Àjọṣepọ̀ (Concurrent) àti àwọn tí ó kù (residual), kí ìpínlẹ̀ rẹ lè ní ìdarí tí ó pọ̀ síi lórí àwọn apá tí ó ń kan ìgbésí ayé rẹ ojoojúmọ́. Èyí túmọ̀ sí gbígbé àṣẹ tí ó pọ̀ síi lọ sí àwọn ìpínlẹ̀ lórí iṣẹ́ ọlọ́pàá, àwọn ẹ̀wọ̀n, àti ọ̀nà irin ajíra. Ó túmọ̀ sí fífi ìdarí lórí àwọn ibi ìwakùsà, àwọn ohun àlùmọ́ọ́nì, àwọn pápá epo, àti gáàsì àdánidá ránṣẹ́ sí ìpínlẹ̀, pẹ̀lú àwọn ìlànà orílẹ̀-èdè tí ó ṣe kedere àti àwọn ààbò tí a fi sí ààyè. Màá tún jẹ́ kí àwọn ìpínlẹ̀ máa ṣàkóso àwọn nǹkan bí ìforúkọsílẹ̀ iṣẹ́ òwò, ìṣàkóso oògùn olóró àti àwọn nǹkan amúnikún, àti àwọn ètò ìdámọ̀ ọ̀daràn. Lórí iná mànàmáná, mo gbèrò láti ṣí pípín àti ìmújáde iná mànàmáná kúrò ní àtòjọ àpapọ̀ àkànṣe, kí àwọn ìpínlẹ̀ àti àwọn alágbàṣe off-grid lè so pọ̀ kí wọ́n sì pèsè iná mànàmáná tààràtà sí àwọn àgbègbè bí tìrẹ. Pẹ̀lú èyí, mo fẹ́ fún ìjọba-ìbílẹ̀ ìnáwó àti pípín owó-orí lókun síi, àtúnṣe sí ètò pínpín-owó-ìnáwó láti fún àwọn ìpínlẹ̀ ní ìpín tí ó pọ̀ síi nínú àwọn ohun ìní orílẹ̀-èdè àti àwọn ìwúrí tí ó lágbára síi láti ṣe ìdàgbàsókè àwọn ọrọ̀-ajé ìbílẹ̀ wọn.
Lórí ìdarí àwọn ohun àlùmọ́ọ́nì, mo pinnu láti ṣe àgbéga ìdarí àwọn ohun àlùmọ́ọ́nì tí ó ní ìdúróṣinṣin pẹ̀lú ìwọ̀ntunwọ̀nsì orílẹ̀-èdè. Àwọn ìpínlẹ̀ yóò ní ìdarí tí ó pọ̀ síi lórí àwọn ohun àlùmọ́ọ́nì àdánidá nínú àgbègbè wọn, nígbà tí wọ́n yóò máa fi ọ̀wọ̀-ọ̀wọ̀ ṣe ìrànlọ́wọ́ sí àjọ ìpapọ̀ nípasẹ̀ owó-orí àti owó-ọba (royalties). Èyí túmọ̀ sí àtúnṣe àwọn òfin bí Òfin Epo (Petroleum Act), Òfin Ìwakùsà àti Ohun Àlùmọ́ọ́nì ti Nàìjíríà (Nigerian Minerals and Mining Act), Òfin Lílo Ilẹ̀ (Land Use Act), àti Òfin Owó-orí Èrè Epo (Petroleum Profit Tax Act), kí àwọn ìpínlẹ̀ lè ṣàkóso tí wọ́n sì jàǹfààní tààràtà síi láti ọ̀dọ̀ àwọn ohun àlùmọ́ọ́nì wọn. Àwọn ìpínlẹ̀ yóò máa fi owó-orí tàbí owó-ọba tí a gbà pọ̀ sí ránṣẹ́ sí ìjọba àpapọ̀ láti pa ìwọ̀ntunwọ̀nsì orílẹ̀-èdè àti ojúṣe tí a pín mọ́ra. Mo tún fẹ́ gbà àwọn ìpínlẹ̀ níyànjú láti ṣe ìdàgbàsókè àwọn ilé-iṣẹ́ tí ó dá lórí ohun àlùmọ́ọ́nì, títí kan ṣíṣe iṣẹ́ àtúnṣe àti fífi iye kún un, dípò gbígbéṣinlẹ̀ lórí yíyọjáde nìkan, pẹ̀lú àwọn ìlànà àṣèlámèyítọ́ tí ó ṣe kedere fún ààbò àyíká, ìṣírosọ́, àti ìjíhìn. Mo fẹ́ fẹ̀ ìlànà derivation sí i láti bo àwọn ohun àlùmọ́ọ́nì líle àti agbára-omi (hydropower), kí àwọn ìpínlẹ̀ tí ń mú jáde lè jàǹfààní tààràtà síi.
Àwọn ìdáhùn tó wà lórí ojú-ìwé yìí ni a túmọ̀ láti èdè Gẹ̀ẹ́sì nípasẹ̀ ẹ̀rọ, kò sì tíì ṣàyẹ̀wò rẹ̀ láti ọwọ́ atúmọ̀-èdè kan.
