Àwọn ìdáhùn lórí Ọrọ̀ Ajé

Ohun tí àwọn ètò Atiku Abubakar tí a tẹ̀ jáde sọ nípa Ọrọ̀ Ajé. Ṣí ìdáhùn èyíkéyìí láti kà á ní kíkún, wo ojú-ìwé tí ó ti wá, kí o sì pín in.

122 ìbéèrè tí a ti dáhùn

• Kí ni ìwọ yóò ṣe láti mú kí ìgbésí ayé wọlẹ́ ní ọwọ́ dídára, kí o sì ṣẹ̀dá àwọn àǹfààní fún àwọn ọ̀dọ́? Ẹ ṣeun. Mo ti pinnu lati ṣakoso ni ọna ti yóò jẹ́ kí n jèrè ìgbẹ́kẹ̀lé yẹn ní gbogbo ọjọ́, kì í ṣe ní àpótí ìdìbò nìkan. Ìlérí mi láti mú kí ìgbésí ayé wọlẹ̀ padà kì í ṣe ọ̀rọ̀ ìṣ…
• Àwọn ìgbésẹ̀ wo ni o máa gbé láti dín ìnáwó asán ìjọba kù àti láti rí dájú pé àwọn àtúnṣe ọrọ̀-ajé ní ipa gidi lórí ìgbésí ayé àwọn ará ìlú? Ẹ ṣeun. Ẹ jẹ́ kí n ṣàlàyé ní kedere ohun tí èyí túmọ̀ sí fún ẹ àti ìdílé rẹ. Ohun pàtàkì jùlọ nìyí: kí n tó béèrè pé kí o ru iye owó kankan, màá rí i dájú pé ìjọba fúnra rẹ̀ kò ń…
• Kí ni o máa ṣe dípò dídá ìrànlọ́wọ́ owó epo (subsidy) padà, àti báwo ni o ṣe máa rí i dájú pé kedere wà nínú ìṣàkóso àwọn owó tó jọmọ ọ̀rọ̀ yìí? Lórí mímú ìrànwọ́-owó (subsidy) padà bọ̀, ẹ jẹ́ kí n ṣe kedere nípa ohun tí mo n gbero ní gidi. Mi ò ní mú ìrànwọ́-owó padà bọ̀ kí Nigeria le máa san owó fún petirolu tí a kó wọlé…
• Kí ni ètò rẹ fún owó epo, àti ṣé o máa dá owó epo dúró ní ìdíwọ̀n kan tàbí kí o fi owó ìjọba ran ìmújáde epo nínú ilẹ̀ lọ́wọ́? Ẹ kú ọjọ́. Èmi kò ní fún yín ní nọ́mbà náírà tó dájú fún epo, nítorí kì í ṣe bẹ́ẹ̀ ni mo ṣe ṣètò ìgbékalẹ̀ yìí. Ohun tí mo ti gbé kalẹ̀ jẹ́ ìrànwọ́ ìmújáde (production subsidy), k…
• Kí ni ọ̀nà tí ìwọ yóò gbà ṣe àtúnṣe sí ìyọ̀ǹda epo (fuel subsidy) àti láti dín ipa rẹ̀ kù lórí iye owó ìgbésí-ayé? Ohun tí èmi ìbá ti ṣe ni, àti ohun tí mo gbàgbọ́ nínú rẹ̀, ni ti ọ̀rọ̀ sùbsídì. Mo ti sọ nígbà gbogbo pé yíyọ sùbsídì epo àtijọ́ kúrò jẹ́ pàtàkì ní ìlànà. Ó ti di nǹkan tí ń pa ọr…
• Kí ni ètò rẹ láti rọ́pò àwọn ètò ìgbésí-ayé ọ̀dọ́ tí ó ti kọjá àti láti rí i dájú pé ọrọ̀ ajé tí ó dúró ṣinṣin wà? Lórí ètò ọ̀dọ́, ìfarajìn mi ni láti fún ọ ní àǹfààní láti gbilẹ̀, kì í ṣe ọ̀nà kan ṣoṣo láti la ìnira já. A óò mú agbára ríra padà, a óò dín iye owó ìgbésí-ayé kù, a óò sì mọ̀ọ́mọ…
• Kí ni ìdúró rẹ lórí ìyọ̀ǹda epo (fuel subsidy), àti bí o ṣe máa mú owó-ọ̀wọ́lé wá fún ìjọba láìsí rẹ̀? Ní ti bóyá orílẹ̀-èdè lè ṣiṣẹ́ déédé pẹ̀lú ìmúpadàbọ̀sípò ìrànlọ́wọ́-owó, èmi kò ń sọ̀rọ̀ nípa mímú ìrànlọ́wọ́-owó agbewọlé-ọjà àtijọ́ padàbọ̀sípò, níbi tí owó ìjọba ti lọ ṣèrànwọ…
• Iye wo ni iwọ yóò dín owó epo kù sí tí a bá yàn ọ́, níwọ̀n bí o ti ṣèlérí láti dá owó ìrànwọ́ (subsidy) padà. Ṣé yóò padà sí owó tó jẹ́ kí ó rí kí ó tó di ìdìbò 2023? On fuel prices, I am not proposing a return to subsidising imported petrol, and I have not set out a specific naira amount I would bring the price down to. What I am proposing is…
• Ẹ ku ọla, Alhaji yin, sa, báwo ni ẹ ṣe máa kojú ìnira ọrọ̀-ajé, àìní ààbò, àti àìríṣẹ́ṣe tó ń ṣẹlẹ̀ sí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó ti parí ẹ̀kọ́ ní Nigeria? Ṣé ẹ ó pọ̀sí owó ìrànlọ́wọ́ NYSC àti owó ọ̀yà tó kéré jùlọ? Ìdánilójú wo, tó dájú gan-an, lẹ lè fún àwọn ọ̀dọ́ Nigeria pé ìjọba tó dára àti ìyípadà tó máa pẹ́ títí yóò wà? On your first question, about tackling hardship, insecurity, and graduate unemployment: my plan is clear. End insecurity, bring down the cost of living, create opportunities for e…
• Olùfẹ́ ẹ̀, báwo ni o ṣe máa dojú kọ ìṣòro ọrọ̀-ajé orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, àìléwu, ìyíyẹ owó epo tí ń ga sí i lẹ́yìn ìyọkúrò sọ́bàsìdì, àìríṣẹ́ṣe, àti iye owó ẹ̀kọ́ tí ó ga? Ṣé ìwọ yóò fi ipò àkọ́kọ́ fún àwọn sikolashipu àti ìrànwọ́ owó ẹ̀kọ́ ju àwọn láànù akẹ́kọ̀ọ́ lọ, kí o sì ṣẹ̀dá ànfààní iṣẹ́ sí i fún àwọn ọ̀dọ́ Nàìjíríà On the economic hardship you are facing, I want to restore your purchasing power and reduce the cost of living. That means reducing the cost of energy so your salary buys more, re…
• Kí ni ètò yín láti yí yíyọ ìrànwọ́ (subsidy) kúrò padà àti láti dín iye owó ìgbésí ayé tó ga kù? Lórí àwọn àtúnṣe ètò ọrọ̀ ajé àti àwọn ìlànà ìrànlọ́wọ́ owó (subsidy), èmi yóò gba ọ̀nà ìlọsíwájú díẹ̀díẹ̀ dípò yíyọ àwọn ìrànlọ́wọ́ owó kúrò lójijì. Èmi yóò to àwọn àtúnṣe wọ̀nyí…
• Àwọn ètò gidi wo ni o ní fún ìdàgbàsókè ọrọ̀-ajé Taraba, ìsọdọkan àwọn ọ̀dọ́, àti àtúnṣe ẹ̀kọ́? Lórí ṣíṣe àyípadà sí Taraba àti kíkọ́ àǹfààní ètò-ọrọ̀-ajé síbẹ̀, mo gbé ètò kan kalẹ̀ ní Taraba State Investment Forum ní Jalingo. Mo fẹ́ kí Taraba fa idoko-owo abẹ́lé àti ti kár…
• Kí ni ètò rẹ láti ṣàkóso òṣùwọ̀n ìwọ̀nba ọrọ̀ (inflation) kí o sì fún náírà lágbára láì jẹ́ kí àwọn ìfipamọ́ (reserves) dínkù? Lórí ọ̀rọ̀ afẹ́fẹ́fẹ́ owó (inflation) àti náírà, èmi kì bá yàn ọ̀nà tí a ó máa fi dúró ṣinṣin sí ìwọ̀n pàtó kan (fixed exchange rate), nítorí pé ó dà bí ìgbà tí a bá ń ṣe ètò ìràn…
• Ṣé mímú padà bọ̀ ìrànwọ́ owó epo (fuel subsidy) yóò mú ìnira ọrọ̀-ajé àti òṣì burú sí i dípò kí ó ràn àwọn ọmọ Nàìjíríà lọ́wọ́? On fuel subsidy, I have made my position clear: I will restore it, but not so that Nigeria continues paying for fuel imported from abroad. I am restoring it so that Nigerians can…
• Kí ni ètò rẹ láti dín iye owó gbígbé ìgbésí ayé kù àti láti sọ ilé-iṣẹ́ ìmújáde ẹrù (industrialization) jí dìde ní gbogbo Nàìjíríà, títí kan Àríwá? Ètò mi láti gbógun ti iye owó ìgbésí ayé àti láti jí ilé-iṣẹ́ padà bọ̀ sípò ni ó gba gbogbo apá Nàìjíríà, títí kan Àríwá. Lórí iye owó oúnjẹ, èmi yóò tì síwájú ìmúgbòòrò èso kíákí…
• Báwo ni ẹ ṣe máa ṣe inawo àwọn ìlérí yín láìjẹ́ kí ẹ di àwọn ìran tí ń bọ̀ lọ́rùn pẹ̀lú gbèsè? Èmi yóò ṣàkóso gbèsè gbogbogbò ní ọ̀nà tí ó ní ìdúróṣinṣin, láìdáwọ́lé ẹrù lé ìwọ àti ìdílé rẹ lórí. Ètò mi ni láti yí padà kúrò nínú gbèsè tí a gbà fún ìlò lásán, sí gbèsè tí a ó…
• Kí nìdí tí ìrànwọ́ owó epo fi ṣe pàtàkì, àti kí ni ètò rẹ fún un? Ìbéèrè ìdápè nǹkan ṣe pàtàkì fún mi nítorí pé ó jẹ́ nípa iye tí o ń san ní ibùdó epo àti iye tí o ń san fún ohun gbogbo mìíràn, láti ọ̀nà ọkọ̀ akérò dé oúnjẹ. Mo sọ pé yíyọ ìdápè…
• Ṣé o máa dá ìrànwọ́ owó (subsidy) epo padà bí o bá ṣẹ́gun, àti báwo ni yóò ṣe ṣiṣẹ́? Bẹ́ẹ̀ni, mo ń dá ìrànwọ́ owó (subsidy) padà, ṣùgbọ́n kì í ṣe ní ọ̀nà àtijọ́. Èmi kò ń mú padà ìrànwọ́ owó tí ń san fún epo tí a kó wọlé láti òkèèrè. Ohun tí mò ń dábàá ni ìrànwọ́…
• Kíni ìwọ yóò ṣe nípa oṣuwọn pàṣípààrọ̀ owó àti ipa rẹ̀ lórí ọrọ̀-ajé? O ṣeun fun dídúró pẹ̀lú mi, àti fún ìbéèrè yìí, nítorí mo mọ ohun tí ìwọ̀n pàṣípààrọ̀ owó ń ṣe sí àpò rẹ, ọjà rẹ, àti ohun gbogbo tí ó jẹ tìrẹ. Ìwọ̀n pàṣípààrọ̀ owó tí a dí mọ́lẹ̀…
• Kí ni ọgbọ́n tí ẹ̀ máa lò láti mú ọjà pàṣípààrọ̀ owó ilẹ̀ òkèèrè dúró ṣinṣin àti láti mú agbára náírà lágbára sí i? Ìwòye mi nìyí: ìyọ́ńda-àfàyàfà kíkún, gẹ́gẹ́ bí a ti ń ṣe é lọ́wọ́lọ́wọ́, kò tọ́ fún Nàìjíríà ní àkókò yìí. Àwọn ìfipamọ́ wa kò lágbára tó láti ṣètìlẹ́yìn fún owó tí ń léfòó ní òm…
• Iye owó mélòó ni owó ìrànlọ́wọ́ epo tí o dámọ̀ràn yóò ná ìjọba lọ́dọọdún, àti níbo ni owó náà ti máa ti wá? Owó tí yóò jáde fún èyí yóò jẹ́ àlàyé kedere nínú ìṣúná orílẹ̀-èdè, owó náà yóò sì wá tààrà láti ọwọ́ títà epo robi inú ilé. Èmi yóò máa darí àwọn ìṣòro owó tí ó bá dìde látàrí ìy…
• Kí ni yóò ṣẹlẹ̀ sí owó epo nínú ọgọ́rùn-ún ọjọ́ àkọ́kọ́ yín? Ètò tí mò ń dábàá ni ìrànlọ́wọ́ owó (subsidy) tí a fi ààlà sí, tí a sì ti pèsè nínú ìṣúná, tí ó so mọ́ epo (petrol) tí a ti tún ṣe ní ti gidi níbí ní Nàìjíríà, títí kan láti ọ̀dọ̀…
• Kí ni yóò mú kí ẹ pinnu pé subsidy náà kò ṣe pàtàkì mọ́? Mo ti máa ń sọ nígbà gbogbo pé ìrànwọ́ owó (subsidy) lórí PMS kò ṣe kedere, ó ṣí sílẹ̀ fún àìdájú àti ìwà ìbàjẹ́, àti pé yíyọ ọ́ kúrò, ní ìlànà, pọndandan àti ó ti pẹ́ ní àti ṣe.…
• Báwo ni o ṣe máa rí i dájú pé ìrànlọ́wọ́ owó náà ní tòótọ́ dín iye owó epo tí a ń rà kù, dípò kí ó kàn dín iye owó tí ilé-iṣẹ́ ìtúnṣe epo náà ń ná láti ṣe iṣẹ́ rẹ̀? Mo máa rí i dájú pé ìfowópamọ́ náà dé ọ̀dọ̀ rẹ, kì í ṣe sí ilé-iṣẹ́ ìtúnṣe epo nìkan, nípa sísanwó ìrànlọ́wọ́ owó yìí lórí àwọn ọjà tí a ti fi ẹ̀rí rinlẹ̀ nìkan. Àwọn ìsanwó yóò s…
• Kí ni yóò ṣẹlẹ̀ sí subsidy náà bí owó epo lágbàáyé bá pọ̀ sí i ní pàtàkì? Tí owó epo bá ga, n kò ní jẹ́ kí ìjà náà kàn ọ́ tààrà ní ibùdó epo. Lábẹ́ Awoṣe Ìrànlọ́wọ́ Owó Iṣelọpọ mi, gbogbo ìjà owó tí ó bá dìde kárí ayé ni a óò ṣàkóso nípa lílo àwọn ohun…
• Kí ni yóò dá a dúró kí ìtèsíwájú owó-ìrànlọ́wọ́ tí o dábàá má bàa di ètò ìrànlọ́wọ́ mìíràn tí ìjọba kò lè ṣètìlẹ́yìn fún? Ohun tó ń dí èyí lọ́wọ́ láti má ṣe di ẹrù ìrànwọ́-owó tí kò ní òpin rọrùn: a kọ́ ọ pẹ̀lú àwọn ààlà láti ìbẹ̀rẹ̀, a kò fi sílẹ̀ láti dàgbà láìsí ìdíwọ̀n. Ó wá pẹ̀lú ààlà ìnáwó gidi…
• Bí ìjọba bá fún àwọn ilé-iṣẹ́ ìtúnṣe epo ládùúgbò ní owó ìrànlọ́wọ́, báwo ni ìwọ yóò ṣe rí i dájú pé ànfààní rẹ̀ dé ọ̀dọ̀ àwọn ará Nàìjíríà dípò kí ó di èrè àfikún fún àwọn onílé-iṣẹ́ náà? Èmi yóò rí i dájú pé owó ìrànwọ́ náà dé ọ̀dọ̀ rẹ, kì í ṣe àwọn onílé-iṣẹ́ ìsọdimímọ́, nípa sísan án lórí iye tí a ti sọ di mímọ́ ní Nàìjíríà tí a ti fọwọ́ sí, tí a wọ̀n nípasẹ̀ àw…
• O ti dámọ̀ràn owó ìrànlọ́wọ́ (subsidy) fún epo tí a ti túnṣe ládùúgbò. Báwo gan-an ni èyí yóò ṣe mú kí epo rọrùn mọ́ àwọn ará Nàìjíríà lásán? Èyí ni bí yóò ṣe rí: Èmi yóò mú kí epo robi tí ń wọ àwọn ilé-iṣẹ́ ìtúnṣe epo ní Nàìjíríà din owó, nípasẹ̀ ètò ìrànlọ́wọ́ tí a ti ṣètò ààlà rẹ̀ tí a sì ti fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ lọ́wọ́lọ…
• Ṣé ìwọ yóò tún mú irúfẹ́ ìdarí owó oníwọ̀n (price control) wá fún oúnjẹ pàtàkì? Ètò mi láti mú owó oúnjẹ dúró ṣinṣin ń ṣiṣẹ́ nípasẹ̀ ìpèsè oúnjẹ, kì í ṣe nípasẹ̀ ìdarí owó. Màá rí i dájú pé a máa kún àwọn ibi ìpamọ́ hóró oúnjẹ ìlànà ní gbogbo ìgbà, kí a sì má…
• Ṣé ẹ mọ iye owó ìyàgbà ilé ìyẹ̀wù kan ní Abuja, Yola àti Lagos? Bẹ́ẹ̀ni, mo mọ̀ọ́n, àti pé ìyẹn gan-an ni ìdí tí ọ̀rọ̀ náà fi ń dààmú mi. Owó yíyá ilé ọ̀kan-àkọ̀ọ̀kan yàtọ̀ síra pọ̀ gẹ́gẹ́ bí agbègbè ṣe rí. Ní Abuja, o lè rí ilé ọ̀kan-àkọ̀ọ̀ka…
• Báwo ni ẹ ṣe máa jẹ́ kí ó rọrùn fún àwọn iṣẹ́ àṣekáṣe kékeré láti yè bọ́ lọ́wọ́ owó iná mọ̀nà mọ́ná, ọkọ̀ àti ọjà tó wọ́n gan-an? Ìṣòwò yín ṣe pàtàkì sí mi, mo sì mọ̀ pé iná mànàmáná, ọkọ̀ ìrìnnà, àti owó ọjà ń jẹ apá kan nínú èrè tí ẹ ń rí gbà. Ìlànà mi ṣe ìyàsọ́tọ̀ owó tó jẹ́ $10 bilionu fún àwọn oníṣòwò k…
• Kí nìdí tí àwọn oníṣòwò fi ń san èlé tí ó ga báyìí? Owó yẹn ni a ná ní ìkọ̀kọ̀, láti ọwọ́ àwọn tí a kò lè bi léèrè, fún àwọn ète tí a kò ṣí payá, tí ó sì jìnnà sí ọwọ́ rẹ àti àwọn aṣojú rẹ tí a dìbò yàn. Tí ó bá jẹ́ pé ní àyè bẹ́ẹ̀…
• Báwo ni ẹ ṣe máa ṣakoso gbèsè orílẹ̀-èdè Nàìjíríà? Mo pinnu láti ṣàkóso gbèsè ìjọba lọ́nà tó bá ojúṣe mu láì di ẹ̀rù wúwo lé e yín lọ́rùn. Ohun tí èyí túmọ̀ sí ni pé mo máa yí padà kúrò nínú gbígbé gbèsè fún lílò lásán sí gbígbé g…
• Ṣé àwọn ilé-iṣẹ́ ìsọdimímọ́ àti àwọn ará Nàìjíríà lásán lè jàre nínú epo orílẹ̀-èdè náà pọ̀? Bẹ́ẹ̀ni. Mo fẹ́ kí Dangote Refinery, àwọn modular refineries àti àwọn ìdókòwò Nàìjíríà mìíràn wà ní àṣeyọrí, mo sì fẹ́ kí àwọn ohun ìrúkèrúdò epo pọ̀ si, kí ìdókòwò pọ̀ si, kí ìdí…
• Àwọn ààbò wo ni o máa fi lélẹ̀ lórí sọbsídì kankan fún epo ìdọ̀tí tí ó ń lọ sí àwọn ilé-iṣẹ́ ìsọdimímọ́? Èmi yóò ṣe àmójútó owó ìrànwọ́ iṣẹ́jáde èyíkéyìí pẹ̀lú àwọn ìgbésẹ̀ ààbò tí ó le koko. Àwọn wọ̀nyí ní àkámọ́ owó orí ìnáwó tí ó le koko, ìwọ̀n ìrànwọ́ tí ó pọ̀ jùlọ fún bárélì kọ̀…
• Ta ni yóò jàre nínú ètò rẹ láti ṣètìlẹ́yìn fún sísọ epo di mímọ́? Lábẹ́ ìtòlẹ́sẹẹsẹ mi, ìrànlọ́wọ́ yóò so mọ́ epo róbo tí a ti tunṣe ní Nàìjíríà ní pàtàkì. Tí o kò bá tunṣe epo síbí, o kò ní yẹ. Èyí tumọ̀ sí pé àwọn ilé-iṣẹ́ tunṣe epo ti Nàìjírí…
• Báwo ni o ṣe máa dín iye owó epo kù? Èmi yóò mú ìrànwọ́ owó padà bọ̀, ṣùgbọ́n n ó ṣí i láti orí ìkówọ̀lé sí orí ìṣèéjáde, kí ó lè máa tẹ̀lé bálùùnù epo kọ̀ọ̀kan tí a ṣe-tunṣe níbí ní Nàìjíríà, títí kan láti ọwọ́ àwọn…
• Kí ni ètò sọbsídì ìmújáde rẹ fún epo? Ètò ìrànlọ́wọ́ (subsidy) iṣelọpọ̀ mi jẹ́ ìṣètò láti dáàbò bo àwọn ilé-iṣẹ́ ìtúnṣe epo (refineries) ní Nàìjíríà àti láti dín iye owó iṣelọpọ̀ nínú orílẹ̀-èdè kù, kí epo le wá di èy…
• Báwo ni o ṣe máa ṣe ìdájọ́ bóyá ìnáwó ìjọba ń ṣe ìrànlọ́wọ́ gan-an fún àwọn ará Nàìjíríà? Mo béèrè lọ́nà tí ó rọrùn: kí ni iye owó náà níye lórí, àti kí ni ó ti ṣe àṣeyọrí rẹ̀? Ṣé ó ti san àwọn gbèsè tí ó yẹ kí ó san, àti ṣé àwọn ará Nàìjíríà ti ní ìrọ̀rùn gbé nítorí r…
• Kí ni ìtumọ̀ rẹ nígbà tí o sọ pé ìwọ yóò mú kí ìgbésí ayé rọrùn fún rírà lẹ́ẹ̀kan sí i? Fún èmi, ọrọ oun tí ó wúlò túmọ̀ sí ìrìnàjò tí ó din owó, ìtẹ̀púpọ̀ kékeré sórí owó oúnjẹ, àti ìnáwó agbára tí ó rọrùn láti kó. Ó túmọ̀ sí pé agbára ìnáwó rẹ ti lágbára sí i, níto…
• Kí ni èrò yín nígbà tí àwọn ènìyàn bá ń pè fún ìbániwí ọrọ̀-ajé ṣùgbọ́n ó dàbí ẹni pé ó ń palára fún àwọn Nàìjíríà lásán nìkan? Mo ní ẹ kò lè gbèjà àwọn àǹfààní tí a ń pèsè fún àwọn alágbára, kí ẹ faradà ìnáwó aṣòfo nínú ìjọba, kí ẹ sì wá máa wàásù ìbáwí ìnáwó nígbà tí àwọn ará Nigeria lásán bá ń béèrè ìtu…
• Báwo ni o ṣe máa rí dájú pé a kò kàn bèèrè ìbọ̀wọ̀ fún ìlànà ìnáwó lọ́wọ́ àwọn ará ìlú lásán nìkan? Mo gbàgbọ́ pé ìjọba gbọ́dọ̀ dáwọ́ dídánwò pé ìbáwí ètò ìnáwó máa ń bẹ̀rẹ̀ nígbà tí a bá ní kí àwọn ará Nàìjíríà lásán rúbọ nìkan. Ìnáwó ìjọba, àwọn àpẹrẹ orí owó-orí, àwọn ìyọ́nda…
• Kí ni ó túmọ̀ sí fún ọ nígbà tí ìjọba bá sọ pé ó ní owó ìwọlé tó pọ̀ jù rí tẹ́lẹ̀? Owó tí ó wọlé tí ó sì wà nínú ìwé akáǹtì ìjọba kìí ṣe àṣeyọrí fúnra rẹ̀. Ohun tí ó ṣe pàtàkì fún mi ni ohun tí owó yẹn ní ṣe tí ó ra, àwọn gbèsè tí ó san, àwọn amáyédẹrùn tí ó fi…
• Bí àwọn ìpínlẹ̀ bá ń gba ìpín owó tó pọ̀ jù rí tẹ́lẹ̀ láti àkójọpọ̀ owó ìjọba àpapọ̀, èéṣe tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ nínú wọn ṣì wà nínú gbèsè jíjìn? Ìyẹn ni ìbéèrè tí mo náà ń bí. Ìròyìn kan ní Oṣù Kẹ̀sán 2026 tó lo àwọn dátà láti ọwọ́ Debt Management Office fi hàn pé àwọn ìpínlẹ̀ 12 péré tí àwọn gómìnà wọn ń parí àkókò ìjọba…
• Kí ni ète owó ìwọlé ìjọba tó pọ̀ jù rí tẹ́lẹ̀ bí oúnjẹ, ọkọ̀ àti iná mọ̀nàmọ́ná bá ṣì wà ní àjòjì fún rírà? Mo ti sọ pé ìdánwò gidi kì í ṣe iye owó tí a kéde lẹ́yìn ìpàdé FAAC, bí kò ṣe ohun tí àwọn ìpín owó yẹn lè ra ní gidi gan-an àti àwọn ojúṣe tí wọ́n lè mú ṣẹ. Ìjọba kò gbọ́dọ̀ di ọ…
• Kí ni idí tí owó oṣù tí ó pọ̀ sí i kò fi lè ra bí ti ìgbà àtijọ́? Nítorí iye náírà ti pọ̀ sí i, ṣùgbọ́n iye gidi rẹ̀ ti dínkù. Ní 2019, owó oṣù tó kéré jùlọ tó jẹ́ ₦30,000 ní iye tó jẹ́ nǹkan bí $83. Ní May 2023, ₦30,000 kan náà ní iye tó jẹ́ nǹ…
• Ṣé owó oṣù rẹ ti pọ̀ sí i ní tòótọ́ nígbà tí àwọn nọ́mbà náírà bá ń ga sí i? Mo ti sọ pé ìhín ni ẹ̀tàn yìí ti ń hàn kedere jùlọ nínú ìrírí ojoojúmọ́ ti òṣìṣẹ́ ará Nàìjíríà. Owó oṣù lè ti pọ̀ sí i ní ọ̀rọ̀ náírà, ṣùgbọ́n iye gidi rẹ̀ àti agbára rẹ̀ láti ra…
• Èéṣe tí o fi sọ pé àwọn nọ́mbà náírà ti ìjọba tó pọ̀ sí i kò fi hàn pé Nàìjíríà ti di ọlọ́rọ̀? Nítorí àwọn nọ́mbà tó tóbi jù kò fagi lé àwọn tó ní ìníyelórí kékeré. Ní ọdún 2019, pípín owó FAAC jẹ́ nǹkan bí ₦7.85 trillion, tó níye sí nǹkan bí $25.6 billion. Nígbà tó fi di ọ…
• Kíni o rò nípa ẹ̀tọ́ ìjọba pé yíyọ sọbsídì kúrò mú ₦15.8 trillion wọlé? Mo wi pe awon ara Naijiria ye lati gba awon idahun gidi nipa owo yen. Ijoba so pe yiyoyi subsidi ko dani ni owo bi ₦15.8 trillion jo laarin osu Keje 2023 ati osu Keji 2025. Ni par…
• Báwo ni ìwọ yóò ṣe mú iye owó ìgbésí-ayé wálẹ̀ fún àwọn ará Nàìjíríà lásán? Àríyànjiyàn mi rọrùn: dín iye owó agbára (energy) kù kí owó-oṣù rẹ lè ra ohun tó pọ̀ síi. Dín iye owó ọkọ̀ kù kí apá kékeré ti owó-oṣù rẹ ní parẹ́ kìkì fún lílọ sí ibi iṣẹ́. Dín i…
• Báwo ni ìdínkù iye owó epo ṣe lè ràn ọ́ àti ìdílé rẹ lọ́wọ́ ní tòótọ́? Dín iye owó epo kù, kí o sì dín ìfúnpá tó wà lórí ọkọ̀ ìrìnnà kù. Dín iye owó ìrìnnà kù, kí o sì dín iye owó tí a ń ná láti kó tòmátì, ìrẹsì, iṣu, ẹran ọ̀sìn àti ọjà tí a ṣe kù. D…
• Báwo ni ìwọ yóò ṣe mú iye owó epo wálẹ̀ dípò kí o máa pín àwọn ìrànlọ́wọ́ (palliatives) lásán? Lábẹ́ Ètò Ìmúpadàbọ̀sípò Ọrọ̀-Ajé mi, mo fẹ́ dín iye owó kù láti ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀ dípò kí a jẹ́ kí àwọn owó ọjà wú gbilẹ̀ kí á wá máa pín àwọn ìrànlọ́wọ́ lẹ́yìn náà. Ìrànlọ́wọ́ yìí y…
• Kí nìdí tí iye owó epo fi ń mú kí iye owó oúnjẹ bí tòmátì gòkè lọ? Ronú nípa obìnrin tí ń tà tòmátì ní Mile 12. Àgbẹ̀ náà ń san owó agbára láti gbin wọn, ọkọ̀ kan gbé wọn kúrò ní oko, ọkọ̀ akẹ́rù mìíràn mú wọn wá ọ̀pọ̀ ọgọ́rùn-ún kìlómítà sí Èkó,…
• Báwo ni iye owó epo ṣe kan ẹnìkan tí ń gba owó iṣẹ́ tí ó kéré jùlọ (minimum wage)? Bí o bá ń jèrè owó oṣù tí ó kéré jùlọ tí ó jẹ́ ₦70,000, rírà lítà 40 péré ti epo petirolu ní ₦1,400 fún lítà kan ná ọ ní ₦56,000. Ìyẹn jẹ́ ìdá 80 nínú ọgọ́rùn-ún owó oṣù rẹ tí ó t…
• Báwo ni iye epo rọ̀bì Nàìjíríà ṣe fi ìwọ̀n wé ti àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn tí ń mú epo jáde? Àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn tí ń mú epo jáde ti lo àwọn ohun àmúṣọrọ̀ wọn láti dín ìnira àwọn ènìyàn wọn kù, kì í ṣe láti fìyà jẹ wọ́n ní ibi tí wọ́n ti ń ra epo. Nàìjíríà ti yí ìyẹn p…
• Kí ni ẹ rò pé ó yẹ kí ó jẹ́ ìdánwò gidi fún ìlànà ọrọ̀-ajé? Ìdánwò gidi rọrùn: ṣé àwọn ará Nàìjíríà lásán lè ní agbára owó fún ọkọ̀ ìrìnnà, oúnjẹ, ẹ̀kọ́, ìtọ́jú ìlera àti ìgbésí ayé tó dáa. Ìyẹn ni ìdiwọ̀n tí mo fi ń ṣe ìdájọ́ ìlànà, kì í…
• Kí ni o rò pé yóò ṣe pàtàkì fún ìdàgbàsókè Nàìjíríà? Nàìjíríà yóò gòkè àgbà, kì í ṣe nítorí pé a yàtọ̀ sí àwọn ènìyàn mìíràn, bí kò ṣe nítorí pé àwọn ilé-iṣẹ́ ìjọba ń ṣiṣẹ́ dáadáa, àwọn ìlànà kò ń yí padà, àwọn aṣáájú ń jìyìn fún ìṣ…
• Báwo ni àwọn ọ̀dọ́ oníṣòwò ṣe máa rí owó-ìní àkọ́lù gbà láti mú kí iṣẹ́ wọn dàgbà? Mo fẹ́ fẹ̀ ìráyèsí gbangba sí ìnáwó kiri fún àwọn ọ̀dọ́ oníṣòwò, oníṣọ̀nà, àgbẹ̀, àwọn tó ń dá ẹ̀rọ-ìmọ̀-ẹ̀rọ sílẹ̀ àti àwọn tó ń ṣiṣẹ́ nínú ètò-ọrọ̀ ìṣẹ̀dá. Orúkọ ìdílé rẹ, ìsopọ…
• Kí ni gbígbá owó yáwó tí ìjọba ṣe túmọ̀ sí fún ọrọ̀-ajé orílẹ̀-èdè náà? Ìjọba ti yá owó ní àwọn èlé burúkú ní àwọn ọjà àgbáyé, tí ó ń fi kún ẹrù gbèsè tí yóò dí àwọn àṣàyàn ìnáwó ìjọba Nàìjíríà lọ́wọ́ fún ìran kan. Èyí ni a ti ṣe nígbà tí a ń sọ fún g…
• Báwo ni yíyọ ìrànwọ́ owó (subsidy) epo ṣe kan àwọn ará Nàìjíríà lásán? A ṣe é láì múra sílẹ̀, láì fi ọwọ́ sí ààbò kankan, àti láì ṣe ìṣírò òtítọ́ nípa àwọn owó tí a fi pamọ́. Ìyẹn ni ó mú kí iye owó ìgbésí ayé ga sí òkè ní gbogbo apá ìbílẹ̀ Nàìjíríà.…
• Kí ni IMF ti ṣàwárí nípa inawo ìjọba ní Nàìjíríà? Ìjìnlẹ̀ ìwádìí Article IV ti IMF ṣàwárí ìnáwó ìjọba tí a kò ṣàkọsílẹ̀ rẹ̀ tí ó jẹ́ ₦8.8 trillion, àwọn nọ́mbà náà kò sì ní àríyànjiyàn kankan. Mo gbàgbọ́ pé ìjọba tí ó ń ṣàkóso ní…
• Kí ni ẹ fẹ́ kí a ṣe nípa ₦8.8 tirílíọ̀nù ìnáwó gbogbo ènìyàn tí a kò kọ sílẹ̀ tí IMF rí? Mo ti béèrè fún ìgbésẹ̀ kíákíá. Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin ti Orílẹ̀-Èdè gbọ́dọ̀ pe ìpàdé ìwádìí pàjáwìrì lórí àwọn àwárí IMF láìjáfara, nítorí pé ìṣẹ̀lẹ̀ pàjáwìrì t'ó kan ìlànà òfin àgbé…
• Kí ni ẹ ti sọ nípa owó tí à ń yọ kúrò nínú owó tí a ń pín fún àwọn ìjọba ìpínlẹ̀? Mo ti tọ́ka sí ₦800 bilionu tí a ti yọ lọ́nà tí kò bófin mu kúrò lára owó tí ìjọba àpapọ̀ ń pín fún àwọn ìpínlẹ̀ lóṣooṣù, owó tí ó jẹ́ ti àwọn ẹ̀ka ìpínlẹ̀ tí ó para pọ̀ di orílẹ̀…
• Ṣé owó wà ní tòótọ́ fún ètò ìrànwọ́ yín, gẹ́gẹ́ bí IMF ṣe fi hàn? Bẹ́ẹ̀ni. IMF ti fihàn pé ₦8.8 trillion, tó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó $5.5 billion ní ìwọ̀n pàṣípààrọ̀ owó lọ́wọ́lọ́wọ́, wà. Kò sí àìsí rẹ̀, kò sì sí àìwà rẹ̀. Mo gbé èyí yọ nítorí pé a ti kọ èt…
• Kí ni ìpinnu ètò ìrànwọ́ owó yín tí ó jẹ́ $10 bilionu yẹ kó ṣàṣeyọrí? Mo dábàá rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ètò ìmúpadàbọ̀sípò ọrọ̀-ajé tó gbòòrò láti tún agbára ìmújáde ọrọ̀-ajé ṣe, láti mú ìdúróṣinṣin padà bá iye owó pàṣípààrọ̀, láti dín iye owó yíyá kúrò fún òw…
• Kí ló mú kí ẹ rò pé a jẹ àwọn alágbàṣe lówó tí a kò sì tíì san owó ìṣẹ́ àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba? Èyí ni a fi ṣàlàyé ₦8.8 trillion tí ìjọba ti fi pamọ́ sí ẹ̀yìn ìríran gbogbo ènìyàn àti àyẹ̀wò ilé-aṣòfin, dípò kí wọ́n fi ìtumọ̀ tó ṣe kedere pín án tí wọ́n sì fi lò ó ní ọ̀nà tí…
• Kí ni ìṣúra ìkọ̀kọ̀ ₦8.8 tirílíọ̀nù tí àwọn ènìyàn ń sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀? IMF ti ṣípayá pé ìjọba ní ààyè sí ₦8.8 trillion tí a fi pamọ́ pátápátá lóde ìríran gbogbo ènìyàn, tí kò sí lábẹ́ àmójútó aṣòfin, àti tí ó wà ní ìdarí àwọn tí ó di agbára alákòóso…
• Kí ni o rò nípa ṣíṣe iṣẹ́ owó (budgets) púpọ̀ ní àkókò kan náà? Ìṣúnná ìnáwó yẹ kí ó jẹ́ àkókò tí a ṣètò fún ṣíṣe nǹkan, kì í ṣe ohun tí a máa ń fi ránṣẹ́ láti ọdún kan sí òmíràn. Ní báyìí, ìṣúnná ìnáwó 2025 ni a ti fa gùn títí di òpin 2026, ì…
• Kí ni ètò rẹ láti dín owó epo kù? Èmi yóò ṣe ìfilọ́lẹ̀ ìrànwọ́ owó ìmújáde kan tí a dín kù, tí a ní ìṣúnná owó tí a pín sọ́tọ̀, tí a so mọ́ epo tí a ti fẹsẹ̀múlẹ̀ pé a ti túnṣe níbí ní Nigeria, pẹ̀lú epo láti ọwọ́…
• Báwo ni owó ìsanwó tó kéré jù ṣe kan ohun tí o lè rà ní ibùdó epo ní ti gidi? Ní Oṣù Kẹrin ọdún 2023, owó oṣù tó kéré jùlọ ti ₦30,000 lè ra nǹkan bí 118 lítà epo petirolu. Lónìí, owó oṣù tó kéré jùlọ ti ₦70,000 ń ra lítà 50 péré. Nítorí náà, owó oṣù ti pọ̀…
• Báwo ni o ṣe máa dáhùn sí àwọn tó sọ pé ìyà tí àwọn ará Nàìjíríà ń jẹ nísinsìnyí jẹ́ ẹ̀rí pé a ń tún ọrọ̀-ajé náà ṣe? Mo sọ pé aláìsàn tí kò lè náwó gbé ayé kò jẹ́ ẹ̀rí pé ìtọ́jú náà ń ṣiṣẹ́. Nígbà tí aláìsàn bá kígbe, dókítà a máa gbọ́rọ̀, kò ní pè é ní afẹ̀yìntì nítorí ó béèrè ìgbà tí yóò sàn,…
• Kí ni ètò rẹ láti dín owó epo àti iye owó ìgbésí ayé kù? Mo ti fi ara mi lélẹ̀ fún ìrànwọ́ owó ìmújáde (production subsidy) tí a ṣe pàtó fún àwọn ọjà epo tí a ti ń ṣe àtúnṣe (refine) síbí ní Nàìjíríà, kì í ṣe ìpadà sí ìrànwọ́ owó aláìló…
• Ṣé epo tí a kó wọlé láti òkèèrè yóò yẹ fún sọbìsídì tí o dábàá? Rárá. Ìrànlọ́wọ́ owó tí mo dábàá yóò kan àwọn ọjà epo tí a ti ṣàtúnṣe (refine) ní Nàìjíríà tí a sì tà fún àwọn ará Nàìjíríà nìkan. Àwọn ọjà tí a kó wọlé kò ní yẹ fún un.
• Ṣé o máa mú ètò ìrànwọ́ epo àtijọ́ padà bọ̀? Rárá. Ìdásí tí mo gbà níyànjú kì yóò mú ìjọba tó jẹ́ ìbàjẹ́ àti aláìṣe-kedere ti ọjà-ìrànlọ́wọ́ (subsidy) ìgbàanì padà bọ̀. Dípò bẹ́ẹ̀, yóò gbé ọjà-ìrànlọ́wọ́ ìmújáde (production…
• Kí ni ètò rẹ láti yanjú ìṣòro ìrànwọ́ epo? Láti May 29, 2027, Èmi yóò ṣe ìfilọ́lẹ̀ ètò ìrànwọ́ owó ìmújáde tí ó ṣe kedere fún àwọn ọjà epo tí a ti ṣe ìtúnṣe ní Nigeria tí a sì ń tà fún àwọn ará Nigeria. Àwọn ọjà tí a kó wọ…
• Kí ni o rò pé ojúṣe ìjọba sí àwọn ènìyàn lásán ní àkókò ìnira ọrọ̀-ajé? Mo gbàgbọ́ pé ìjọba ní ojúṣe láti dáàbò bo àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè rẹ̀, mú iṣelọ́pọ̀ ìnú orílẹ̀-èdè lágbára, kí ó sì dáàbò bo àwọn ìdílé tí kò lágbára lọ́wọ́ àwọn ìjì líle nípa ọrọ̀-a…
• Kí ni ìwádìí náà fihàn nípa bí owó epo ṣe ń kan àwọn ènìyàn ní onírúurú apá orílẹ̀-èdè náà? Ìwádìí kan tí mo tẹnumọ́ rí i pé epo rọ̀bì ni ohun tó ń dààmú jùlọ fún 32.4 nínú ọgọ́rùn-ún àwọn èèyàn tó wà ní agbègbè ìgbèríko, ní ìfiwéra pẹ̀lú 11.7 nínú ọgọ́rùn-ún ní agbègbè…
• Bawo ni yiyọ ìrànwọ́ epo kuro ṣe kan àwọn ará Nàìjíríà lásán? Mo ti sọ pé a mú ìrànwọ́ owó kúrò pẹ̀lú ọ̀rọ̀ aṣolùfọwọ́sowọ́pọ̀, kì í ṣe ìlànà. Kò sí ètò tí ó ṣeé gbára lé fún ìwẹ́ epo nílé, ọkọ̀ ìrìnàjò ọ̀pọ̀ ènìyàn, ìdáàbòbò owó oṣù, tàbí f…
• Kí ni ìgbèrò yín láti mú kí ìgbésí ayé wọ́n fún àwọn ọmọ Nàìjíríà lásán? Góńgó mi ṣe kedere: láti dín iye owó agbára (energy) kù, dín iye owó ọkọ̀ àti ìṣelọ́pọ̀ kù, mú ìṣelọ́pọ̀ Nàìjíríà lágbára, àti láti mú agbára rírà padà bọ̀ sípò. Ìlànà ọrọ̀-ajé gb…
• Ṣé o fọwọ́sí pípa dà bọ̀ ìrànlọ́wọ́ owó epo (fuel subsidy)? Kì í ṣe ní ọ̀nà àtijọ́. Àbá tí mo ní jẹ́ ìrànwọ́-owó fún iṣẹ́-ìṣèlọ́po, tí ó yàtọ̀ sí ìrànwọ́-owó fún ẹ̀rọ tí a kò wọlé. Ó kan epo tí a ṣe ní Nigeria nìkan - bí o kò bá ṣe iṣẹ́-ìṣ…
• Kí ni ètò rẹ láti dín iye owó epo kù? Ètò mi jẹ́ Àwòṣe Ìrànlọ́wọ́ Ìmúṣelọ́pọ̀, kì í ṣe ìrànlọ́wọ́ ọjà tí a kó wọlé: tí o kò bá ṣàtúnṣe epo ní Nàìjíríà, o kò yẹ. Èmi yóò dín iye owó epo tí a ń pèsè fún àwọn ilé-iṣẹ́ àt…
• Ṣé ẹ ń gbèrò láti padà mú ètò ìrànwọ́ owó epo rọ̀bì àtijọ́ wá? Rárá. Ohun tí mo dámọ̀ràn jẹ́ ìrànwọ́ owó fún ìmújáde (production subsidy), kì í ṣe ìpadàbọ̀ sí ìrànwọ́ owó fún epo tí à ń kó wọlé. Ó pèsè ìtìlẹ́yìn amójúútó tí a so mọ́ epo robi…
• Báwo ni ètò yín ṣe máa yanjú ipa tí iye epo rọ̀bì gíga ń ní lórí ìnáwó ilé? Mo ye mi pé nígbà tí epo bá wọ́n, ohun gbogbo yòókù á máa tẹ̀lé e lọ sókè - gbígbé tòmátì láti oko wá, gbígbé ìrẹsì lọ sí ọjà, gbígbé àwọn ọmọdé lọ sí ilé-ìwé, síṣiṣẹ́ ẹ̀rọ fífún…
• Kí ni ìgbékalẹ̀ yín láti mú kí nǹkan din owó fún àwọn ọmọ Nàìjíríà? Ètò mi ni láti ṣètìlẹ́yìn fún iṣẹ́ àmújáde ní Nàìjíríà, kì í ṣe fún gbígbé ọjà wọlé láti ilẹ̀ òkèèrè. Èyí túmọ̀ sí pé ká máa ṣe àmújáde níhìn-ín, ká máa tún un ṣe (refine) níhìn-í…
• Ṣé ètò rẹ yóò fipá mú Dangote refinery láti ta epo ní ìsàlẹ̀ iye owó tí wọ́n fi ṣe é? Rárá. Àwa kò gbèrò láti fipá mú Dangote tàbí èyíkéyìí ilé-iṣẹ́ ìsọ epo ilẹ̀ Nàìjíríà mìíràn láti ta ọjà ní ìsàlẹ̀ iye tí ó ná wọn. Àbá wa ni láti ṣètìlẹ́yìn fún ìmújáde oníléwá, d…
• Ṣé o ń dábàá láti ṣètìlẹyìn owó fún epo tí a ń tunṣe sí ní òkèèrè? Rárá. A kò gbèrò láti ṣètìlẹ́yìn fún pẹ́tirọ́ọ̀lù tí a ti wẹ̀ ní òkèèrè. À ń gbèrò ètìlẹ́yìn ìṣelọ́pọ̀, àtìlẹ́yìn tí a fi ojú sí epo robi tí a ti wẹ̀ níhìn-ín ní Nàìjíríà, kí àwọn…
• Kí ni ètò rẹ láti dín iye owó epo kù ní Nàìjíríà? Mo ti dábàá owó ìrànlọ́wọ́ ìṣelọ́pọ̀ kan tí yóò dín iye owó tí a fi ń ṣe epo rọ̀bì ní Nàìjíríà kù. Èyí jẹ́ ọ̀nà tó yàtọ̀ sí kìkì sísọ fún àwọn ọmọ Nàìjíríà pé kí wọ́n fara da ìgbé…
• Kí ni ètò rẹ láti dín iye owó epo petirolu kù fún àwọn ará Nàìjíríà? Igbero mi ni láti ṣètìlẹ́yìn fún ìṣelọ́pọ̀ ọjà nínú ilẹ̀ wa nípasẹ̀ ìrànlọ́wọ́ owó (subsidy). A fẹ́ dín iye owó epo robi tí ń wọ àwọn ilé-iṣẹ́ ìtúnṣe epo ní Nàìjíríà kù, dáàbò bo…
• Báwo ni iye owó epo ní Nàìjíríà ṣe fi ìwọ̀n wé ti àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn tí ń mú epo jáde? O ń dààmú mi pé Nàìjíríà, ọ̀kan lára àwọn orílẹ̀-èdè Áfíríkà tí ó jẹ́ olùmújáde epo rọ̀bì ńlá, ti dé ibi tí ẹ ti ń san owó epo tí ó pọ̀ ju ti àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè mìíràn tí ó ń mú…
• Tí ìjọba bá fẹ́ dín iye epo etrol kù, báwo ni ó ṣe yẹ kí ó san owó fún èyí? Èmi yóò san owó fún un nípasẹ̀ ìrànwọ́ ìmújáde tí a dí lórí, tí a ń ṣe inawo fún taara láti inú títà epo róbà ilẹ̀ wa, kì í ṣe inawo aláìlópin. Ó máa dín owó epo róbà kù fún àwọn…
• Kí ni ẹ máa ṣe láti jẹ́ kí yíyá ilé jẹ́ ìdájọ́ òdodo síi? Èmi yóò nílò pé kí àwọn ìpínlẹ̀ gba àwọn òfin ìyálò tí ó fi ẹ̀rí ojúlówó ọrọ̀-ajé hàn, tí ó dáàbò bo àwọn ayálégbé, tí ó sì ṣe àtìlẹyìn fún ìdókòwò ilé. Èyí túmọ̀ sí àwọn òfin ìyá…
• Báwo ni ẹ ṣe máa jẹ́ kí ilé-gbígbé rọrùn fún àwọn ará Nàìjíríà lásán? Èmi yóò darí ètò ilé orílẹ̀-èdè kan tí yóò kó àwọn ìpínlẹ̀, ìjọba àpapọ̀, àti àwọn olùdásílẹ̀ àdáni jọ pọ̀. Àwọn ìpínlẹ̀ yóò pèsè ilẹ̀ nípasẹ̀ pínpín tí ó ṣe kedere, ìjọba àpapọ̀…
• Kí ni ìgbèrò yín fún ètò-ọrọ̀ ajé oní-nọ́mbà Nàìjíríà? Mo pinnu láti kọ́ ọrọ̀-ajé oníṣùpà kan tí ó ṣe amúnisọ̀rọ̀ pẹ̀lú àgbáyé fún Nàìjíríà. Èyí túmọ̀ sí wíwá kọjá àwọn amáyédẹrùn láti ṣí agbára oníṣùpà Nàìjíríà payá ní kíkún, tí a ó…
• Kí ni ẹ máa ṣe láti ràn àwọn oníṣòwò kékeré tó ń ní ìṣòro pẹ̀lú owó orí lọ́wọ́? Mo máa ṣe àdínkù tàbí ìdáwólé owó orí fún àwọn kékeré iṣẹ́ àṣelọ́pọ̀ (small businesses) tí ó dá lórí iye àwọn òṣìṣẹ́ tí wọ́n gbà ṣiṣẹ́ àti tí wọ́n dá dúró. Mo máa pèsè ìtura owó o…
• Kí ni ẹ máa ṣe nípa owó orí lórí àwọn oníṣòwò kékeré? Mo fẹ́ dín ẹrù owó orí kù lórí àwọn ilé-iṣẹ́ kékeré tí ń dá iṣẹ́ sílẹ̀. Àwọn ilé-iṣẹ́ tí ó bá gba àwọn ọmọ Nàìjíríà níṣẹ́ ni a óò fún ní èrè nípasẹ̀ ẹrù owó orí kù, a óò sì dá àwọ…
• Báwo ni wọ́n ṣe máa pín owó láàrin ìjọba àpapọ̀ àti àwọn ìpínlẹ̀? Mo máa ṣe àtúnṣe sí pínpín owó-wíwọlé kí àwọn ìpínlẹ̀ lè máa gba ìpín tó pọ̀ síi nínú àwọn ohun ìní orílẹ̀-èdè, pẹ̀lú àwọn ìmúsùn tó lágbára síi láti mú kí wọ́n dàgbàsókè ètò ọrọ̀…
• Báwo ni ẹ ṣe máa ran àwọn ènìyàn tó wà nínú iṣẹ́ àgbékalẹ̀ ìmọ̀ ọnà lọ́wọ́ láti rí owó ìgbọ́wọ́ fún iṣẹ́ àgbékalẹ̀ fíìmù àti orin? Èmi yóò ṣiṣẹ́ láti ṣí ìnáwó àdáni sílẹ̀ fún iṣẹ́ àṣẹ̀dá nípasẹ̀ dídín ewu ìdókòwò kù àti fífa olú-ìnáwó mọ́ eré ìdárayá nípasẹ̀ ìrànlọ́wọ́ ìnáwó tí a ṣètò. Èyí túmọ̀ sí dídá ètò o…
• Kí ni ẹ máa ṣe nípa ìjì iye epo àti ìdàrúdàpọ̀ nínú pípèsè rẹ̀? Mo ti pinnu láti fún ààbò epo wa lókun àti láti pa ìdíyelé mọ́ ní ìdúróṣinṣin. Ìyẹn túmọ̀ sí dídáàbò bo Nàìjíríà lọ́wọ́ ìdáwọ́dúró ìpèsè àti ìjì owó-epo àgbáyé nípa kíkọ́ àwọn ìfi…
• Kí ni ìgbèrò rẹ fún àwọn àdéhùn òwò pẹ̀lú àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn? Èmi yóò ṣe àtakò-aṣàrò tí ó múnádóko kí n sì fún àwọn àjọṣepọ̀ òwò lágbára tí yóò ṣí àwọn ọjà tuntun sílẹ̀ fún àwọn ọjà àti iṣẹ́ ìsìn ilẹ̀ Nàìjíríà, bí mo ṣe ń dáàbò bo àwọn ire o…
• Kí ni o máa ṣe láti ran àwọn ilé-iṣẹ́ Nàìjíríà lọ́wọ́ láti ta ọjà sí àwọn orílẹ̀-èdè Áfríkà mìíràn? Èmi yóò mú àwọn ìlànà àti àwọn ìpéwọ̀n òwò wa bá Àgbègbè Òwò Òfẹ́ Ilẹ̀ Áfíríkà (African Continental Free Trade Area) mu kí àwọn ọjà Nàìjíríà lè díje káàkiri àwọn ọjà Áfíríkà. Èmi…
• Báwo ni o ṣe máa lo àdéhùn òwò òmìnira ti Áfríkà láti ràn òwò Nàìjíríà lọ́wọ́? Èmi yóò fi Nàìjíríà sí ipò aṣáájú nínú òwò láàrin àwọn orílẹ̀-èdè Áfríkà nípasẹ̀ Àgbègbè Òwò Òmìnira Àríwá Áfríkà (AfCFTA). Èyí túmọ̀ sí yíyọ àwọn ìdènà kúrò nínú wíwọlé sí ọjà lá…
• Ṣé àwọn kékeré àti alábọ̀dé tó ń kó ọjà jáde ní orílẹ̀-èdè yóò rí ìrànlọ́wọ́ gbà lọ́wọ́ yín? Bẹ́ẹ̀ni. Èmi yóò pèsè ìrànlọ́wọ́ owó àti kírẹ́díìtì fún àwọn olùṣòwò òde kékeré àti alábọ̀dé gẹ́gẹ́ bí ara ètò mi láti dín iye owó tí a ń ná sí rírán ọjà jáde kù. Èyí wà pẹ̀lú ìrà…
• Báwo ni ẹ ṣe máa ràn àwọn oníṣòwò Nàìjíríà lọ́wọ́ láti ta ọjà sí àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn sí i? Èmi yóò gbé ọ̀nà gbígbé ọjà jáde (exports) lárugẹ gẹ́gẹ́ bí ohun tí ń mú ìdàgbàsókè àti iṣẹ́ wá, tí yóò ran àwọn iṣòwò Nigeria lọ́wọ́ láti díje àti ṣẹ́gun ní àwọn ọjà agbègbè àti…
• Báwo ni ẹ ṣe máa gbé owó-wíwọlé ìjọba ró láìsí fífi owó orí kún ọ̀pọ̀ ènìyàn? Mo fẹ́ mú owó tí ń wọlé láti ọwọ́ àwọn tí kì í ṣe epo pọ̀ sí i nípasẹ̀ ìdàgbàsókè ọrọ̀-ajé, kì í ṣe nípasẹ̀ owó orí tí ó pọ̀jù. Èyí jẹ́ apá kan ètò wa láti dín ìnáwó àdánù kù àti…
• Ṣé ìwọ yóò máa bá a lọ láti máa yáwó láti lè san owó fún àwọn iṣẹ́ àkọ́kọ́ pàtàkì? Èmi yóò lo ìfọwọ́sowọ́pọ̀ àwọn aládàáni àti ìjọba láti náwó lórí àwọn iṣẹ́ àgbàyanu dípò gbígbẹ́kẹ̀lé àwìn ìjọba nìkan. Èyí jẹ́ apá kan bí èmi yóò ṣe mójútó gbèsè orílẹ̀-èdè lọ́nà…
• Báwo ni o ṣe máa dín owó ọjà kù tí o sì máa ṣàkóso iye owó? Èmi yóò ṣiṣẹ́ láti dín àwọn ìdènà kù nínú ọ̀nà ọkọ̀, agbára, àti ìkólékólé tí ń mú kí owó ọjà ga, kí n sì ṣe àmúlò ètò ìnáwó àti owó ní ọ̀nà tó bá ara wọn mu, kí ìdàgbàsókè owó tí…
• Báwo ni ẹ ó ṣe dín afikún-owó kù láìṣe ìpalára fún àwọn iṣẹ́ òwò? Èmi yóò kojú àwọn okùnfà gidi ti ìgòkè owó, pàápàá jùlọ ìpèsè oúnjẹ, ìrìnnà ẹrù, àti ìfúnpá lórí owó orílẹ̀-èdè, dípò kí n gbára lé àwọn ìlànà owó tí ó le, tí ó máa ń dín ìdàgbàsó…
• Báwo ni ẹ ṣe máa darí ọrọ̀-ajé láti tọ́jú iye owó àti gbèsè lábẹ́ ìdarí? Èmi yóò lépa ìṣàkóso ọrọ̀-ajé tí ó ní ìbáwí nínú ọ̀ràn-ìnáwó, tí ó ṣe kedere, tí ó sì gbájú mọ́ ènìyàn, èyí tí yóò mú kí owó dúró ṣinṣin, tí yóò ṣàkóso gbèsè lọ́nà tí ó yẹ, tí yóò…
• Kí ni o máa ṣe láti ṣètìlẹ́yìn fún àwọn ilé-iṣẹ́ tuntun àti ìmọ̀-ẹ̀rọ tuntun ní Nàìjíríà? Èmi yóò fi okun kún ètò ìmúdàgbàsókè tuntun ní Nàìjíríà nípasẹ̀ àtìlẹ́yìn amúnisọ́nà fún àwọn ibẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ àti àwọn iṣẹ́ àṣekátán tí ń wá ọ̀nà láti gbèrú. Èyí pẹ̀lú pípèsè àwọn ìr…
• Báwo ni o ṣe máa ràn àwọn ilé-iṣẹ́ lọ́wọ́ láti dín owó ìnáwó kù kí wọ́n sì díje dáadáa? Èmi yóò ṣe Ìlànà Ìṣọ̀kan Iṣẹ́ Ilé-iṣẹ́ àti àwọn Àgbègbè Ọrọ̀-ajé Pàtàkì, kí àwọn iṣẹ́ ilé-iṣẹ́ lè pín àwọn amáyé-dérùn pọ̀ kí wọ́n sì lè dé àwọn ọjà tí wọ́n ń kó ọjà sí ní òkèèrè…
• Kí ni o máa ṣe nípa owó orí? Èmi yóò mú kí owó orí rọrùn, bá a mu ṣọ̀kan, hàn gbangba kí ó sì tọ́ fún gbogbo ènìyàn. Ẹ̀yin yóò lè tọpa bí wọ́n ṣe ń ná owó orí yín ní ìpele àpapọ̀ (federal), ìpínlẹ̀, àti ìbílẹ…
• Kí ni ìjọba yín yóò ṣe láti ran àwọn obìnrin, àwọn opó, àti àwọn aláàbọ̀ ara lọ́wọ́ tí wọ́n ń tiraka láti rí owó àti owó-wiwọlé tí ó dúró ṣinṣin? Mo ní òye pé àwọn obìnrin, àwọn opó àti àwọn aláìlera (persons with disabilities) ń dojú kọ àwọn ìdènà gidi sí ìnáwó, ọjà àti owó-wíwọlé tó dúró ṣinṣin. Ìjọba mi yóò yà ìpín kan n…
• Ìgbà wo ni ìrànwọ́ owó epo náà yóò pẹ́ tó, àti nígbà wo ni yóò parí? B1
• Àwọn ilé-iṣẹ́ ìtúnṣe epo wo ni yóò yẹ fún ìrànlọ́wọ́ owó ìrànwọ́, àti báwo ni a ó ṣe tọpa àti ṣí inawo náà payá? Àwọn ilé-iṣẹ́ tó ń tún epo robi ṣe níhìn-ín ní Nigeria nìkan ló yẹ: Dangote, àwọn ilé-iṣẹ́ tó jẹ́ modular refineries, àti àwọn míràn tí wọ́n ní ìwé-àṣẹ ní ti gbangba àti ti ìkọ̀kọ…
• Bí ìjọba bá ń dín owó epo tàbí epo robi fún àwọn ilé-iṣẹ́ ìṣàtúnṣe kù, báwo ni a ó ṣe san fún un, tí a ó sì ṣe ìṣàkóso rẹ̀? A óò fi ààlà rẹ̀ hàn ní gbangba nínú ìṣúná orílẹ̀-èdè, a óò sì máa náwó rẹ̀ láti inú owó tí a tà nínú epo robi ilẹ̀ wa - gbogbo náírà ni a óò máa tọpa: iye agba epo mélòó, ilé-iṣẹ…
• Kí ni ìpèrò rẹ láti dín owó epo petrol kù? Mo n dabaa Àwòṣe Owó-ìrànlọ́wọ́ Ìmújáde tí yóò dín iye owó tí epo robi ń tà kù tàbí tí yóò fún àwọn aláṣẹ́ ìlọ́po epo ní ilẹ̀ wa ní ìtura orí owó-orí lórí àwọn ohun-èlò. Èyí yóò d…
• Oúnjẹ ń di ohun tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìdílé kò lè ra mọ́. Kí ni ẹ máa ṣe láti dín iye owó oúnjẹ pàtàkì bí ìrẹsì, ẹ̀wà àti gaari kù? Mo mọ ohun tí ó túmọ̀ sí láti máa wo bí ìrẹsì, ẹ̀wà àti gari ṣe ń gòkè lọ nígbà tí owó nínú àpò rẹ kò yí padà. Ètò mi ni pé: mo máa yọ owó-orí àgbàwọ̀lé (import duties) kúrò lórí…
• Kí ni ẹ máa ṣe láti dín owó iná mọ̀nà mọ́ná kù? Èmi yóò pín iṣelọpọ agbára kálẹ̀ síbi gbogbo, kí n sì ṣí àpá yìí sílẹ̀ fún ìdókòwò àdáni ní gbogbo ipele rẹ̀. Èmi yóò tú àwọn ohun ìní agbára ìjọba yà, kí n gbé ẹ̀tọ́ ìdarí (conce…
• Kí ni ìpèsè yín láti ràn àwọn tí ń fẹ́ dá iṣẹ́ àṣekáṣe sílẹ̀ lọ́wọ́ láti rí owó ìpìlẹ̀ gbà? Mo n ya owo igbowopamọ $10 billion sọtọ fun awọn ile-iṣẹ kekere, alabọde, ati tó kéré jùlọ lati gba awọn awin ti o ni idiwọn ipin kan-nọmba ati olu-ilu ibẹrẹ, ti o fun ọ ni inawo…
• Ṣé àwọn ilé-iṣẹ́ yóò rí àǹfàní kankan fún gbígba àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tuntun tí wọ́n parí ẹ̀kọ́ sí iṣẹ́? Bẹ́ẹ̀ ni. Èmi yóò fún àwọn ilé-iṣẹ́ aládàáni tí wọ́n bá gba àwọn tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ parí ẹ̀kọ́ síṣẹ́ ní àwọn ìrànlọ́wọ́ orí owó-orí. Èyí jẹ́ apá kan nínú ètò tí ó gbòòrò sí i tí ó ní…
• Ṣé o lè ṣàlàyé nípa àwọn ohun-ìní ńlá tí a tà sí ọwọ́ aládàáni lábẹ́ àbójútó rẹ, pẹ̀lú ẹni tí ó rà wọ́n àti bí a ṣe pinnu owó wọn? Bẹ́ẹ̀ni. Nígbà tí mo ṣe àbójútó ìyípadà sí ìṣèlú aládàáni (privatisation), ẹ̀ka ìjọba kan wà tí ó ní ẹ̀ṣẹ̀ láti ṣe àkọsílẹ̀ àti ìṣirò gbogbo ìdúnàádúrà. A dá ẹ̀ka náà sílẹ̀, ìyẹn…
• Kí nìdí tí ìjọba yín fi pinnu láti ta àwọn ilé-iṣẹ́ ìjọba sí ọwọ́ aládàáni? Ṣáájú ìsúnniṣẹ́gbà, ìjọba ti sọ àwọn iṣẹ́-òwò di ti orílẹ̀-èdè ó sì ń ṣe wọ́n ní àdánù. A nímọ̀lára pé ó pọndandan láti dá ìfipamọ́ wíwàsí yẹn dúró kí a sì dá àwọn iṣẹ́-òwò yẹn pa…

← Béèrè ìbéèrè tìrẹ